Thuế GTGT được khấu trừ là gì? Điều kiện, cách tính và lưu ý kế toán

28/08/2026 08:48 PM 247 Lượt xem

Thuế GTGT được khấu trừ là gì? Điều kiện, cách tính và những lưu ý kế toán cần biết

Trong quá trình làm kế toán thuế, thuế GTGT được khấu trừ là một nội dung rất quen thuộc nhưng cũng dễ phát sinh sai sót nếu doanh nghiệp không kiểm tra kỹ hóa đơn, chứng từ và điều kiện thanh toán.

Hiểu đơn giản, doanh nghiệp được phép lấy thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện khấu trừ để bù trừ với thuế GTGT đầu ra phát sinh trong kỳ. Nhờ đó, doanh nghiệp chỉ phải nộp phần thuế GTGT chênh lệch sau khi khấu trừ.

Vậy thuế GTGT được khấu trừ là gì? Điều kiện để được khấu trừ ra sao? Trường hợp nào không được khấu trừ và cách tính như thế nào?

Cùng tìm hiểu chi tiết dưới đây.

1. Thuế GTGT được khấu trừ là gì?

Thuế GTGT được khấu trừ là số thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hóa, dịch vụ mua vào mà doanh nghiệp được phép khấu trừ vào số thuế GTGT đầu ra phải nộp.

Nói một cách dễ hiểu:

Doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ và phải trả thuế GTGT cho người bán. Nếu khoản thuế đầu vào đáp ứng đủ điều kiện theo quy định thì doanh nghiệp có thể sử dụng khoản thuế này để khấu trừ khi xác định số thuế GTGT phải nộp.

Công thức xác định số thuế GTGT phải nộp

Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ

Trong đó:

Thuế GTGT đầu ra: Là số thuế GTGT doanh nghiệp tính và thu của khách hàng khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
Thuế GTGT đầu vào: Là số thuế GTGT doanh nghiệp đã trả khi mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đáp ứng điều kiện khấu trừ.

Ví dụ, doanh nghiệp có:

Thuế GTGT đầu ra: 50 triệu đồng.
Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ: 30 triệu đồng.

Khi đó:

Thuế GTGT phải nộp = 50 - 30 = 20 triệu đồng.

Như vậy, doanh nghiệp không phải nộp toàn bộ 50 triệu đồng thuế đầu ra mà chỉ nộp phần chênh lệch sau khi khấu trừ.

2. Thuế GTGT đầu ra và thuế GTGT đầu vào

Đây là hai khoản kế toán cần phân biệt rõ khi kê khai thuế GTGT.

2.1. Thuế GTGT đầu ra

Thuế GTGT đầu ra phát sinh khi doanh nghiệp bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

Công thức:

Thuế GTGT đầu ra = Giá tính thuế × Thuế suất GTGT

Ví dụ:

Doanh nghiệp bán hàng có giá chưa thuế là 100 triệu đồng, thuế suất GTGT 10%.

Thuế GTGT đầu ra:

100 triệu × 10% = 10 triệu đồng.

Lưu ý, thuế suất áp dụng phụ thuộc vào từng loại hàng hóa, dịch vụ và quy định pháp luật thuế tại từng thời điểm. Vì vậy, khi lập hóa đơn và kê khai thuế, kế toán cần kiểm tra đúng thuế suất áp dụng.

2.2. Thuế GTGT đầu vào

Thuế GTGT đầu vào là số thuế GTGT doanh nghiệp phải trả khi mua hàng hóa, dịch vụ.

Tuy nhiên, không phải cứ có thuế GTGT đầu vào là mặc nhiên được khấu trừ.

Để được khấu trừ, doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện theo quy định, đặc biệt là điều kiện về hóa đơn, chứng từ và thanh toán.

3. Điều kiện để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Đây là phần kế toán cần đặc biệt lưu ý khi kiểm tra hóa đơn đầu vào.

3.1. Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp

Doanh nghiệp phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào.

Hóa đơn, chứng từ cần đảm bảo các thông tin phù hợp với giao dịch thực tế, phản ánh đúng hàng hóa, dịch vụ và giá trị mua vào.

Kế toán nên kiểm tra kỹ:

Thông tin người bán, người mua;
Nội dung hàng hóa, dịch vụ;
Giá trị hàng hóa, dịch vụ;
Thuế suất và tiền thuế GTGT;
Tính hợp pháp, hợp lệ của hóa đơn;
Sự phù hợp giữa hóa đơn và hồ sơ giao dịch.

3.2. Đáp ứng điều kiện về thanh toán

Đối với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp cần đảm bảo hình thức thanh toán đáp ứng đúng quy định để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Đây là một trong những nội dung kế toán rất dễ bỏ sót.

Vì vậy, khi kiểm tra hóa đơn đầu vào, không nên chỉ nhìn vào hóa đơn mà cần kiểm tra đồng thời cả hợp đồng, chứng từ thanh toán và hồ sơ liên quan.

4. Những trường hợp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Một số khoản thuế GTGT đầu vào có thể không được khấu trừ nếu không đáp ứng điều kiện theo quy định.

Một số trường hợp thường gặp gồm:

Trường hợp 1: Hàng hóa, dịch vụ không phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh

Nếu hàng hóa, dịch vụ mua vào không phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc trường hợp được khấu trừ thì phần thuế GTGT đầu vào tương ứng có thể không được khấu trừ.

Trường hợp 2: Hóa đơn, chứng từ không hợp pháp

Hóa đơn không hợp pháp, hóa đơn có sai phạm hoặc chứng từ không đáp ứng quy định có thể dẫn đến việc khoản thuế GTGT đầu vào không được chấp nhận khấu trừ.

Trường hợp 3: Giao dịch không có đầy đủ hồ sơ chứng minh

Trường hợp hồ sơ mua hàng không đầy đủ hoặc giao dịch không chứng minh được tính thực tế, hợp pháp cũng có thể dẫn đến rủi ro khi kê khai và khấu trừ thuế.

Trường hợp 4: Một số khoản chi phục vụ mục đích cá nhân hoặc thuộc trường hợp đặc thù

Các khoản mua vào phục vụ tiêu dùng cá nhân hoặc một số trường hợp hàng hóa bị tổn thất, mất phẩm chất, tiêu hủy... cần được xem xét theo quy định cụ thể trước khi thực hiện khấu trừ.

Kinh nghiệm cho kế toán: Đừng đợi đến khi cơ quan thuế kiểm tra mới rà soát hóa đơn. Việc kiểm tra ngay từ khi nhận hóa đơn sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro và tránh tình trạng phải điều chỉnh lại hồ sơ khai thuế.

5. Cách tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ

Về nguyên tắc, kế toán xác định số thuế GTGT phải nộp bằng cách lấy thuế GTGT đầu ra trừ đi số thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện khấu trừ.

Ví dụ

Trong kỳ, doanh nghiệp phát sinh:

Ngày 01/07: Mua hàng hóa, dịch vụ có giá chưa thuế là 10 triệu đồng, thuế suất GTGT 10%.

→ Thuế GTGT đầu vào:

10 triệu × 10% = 1 triệu đồng.

Ngày 10/07: Doanh nghiệp bán hàng hóa có giá chưa thuế là 20 triệu đồng, thuế suất GTGT 10%.

→ Thuế GTGT đầu ra:

20 triệu × 10% = 2 triệu đồng.

Số thuế GTGT phải nộp trong kỳ:

2 triệu - 1 triệu = 1 triệu đồng.

Như vậy, nếu khoản thuế GTGT đầu vào 1 triệu đồng đáp ứng đầy đủ điều kiện khấu trừ, doanh nghiệp phải nộp 1 triệu đồng thuế GTGT.

6. Kế toán cần lưu ý gì khi khấu trừ thuế GTGT?

Để hạn chế sai sót, kế toán nên xây dựng quy trình kiểm tra hóa đơn đầu vào ngay khi phát sinh.

Có thể kiểm tra theo các bước:

Bước 1: Kiểm tra tính hợp pháp của hóa đơn.

Bước 2: Kiểm tra thông tin trên hóa đơn có đúng với giao dịch thực tế hay không.

Bước 3: Kiểm tra hàng hóa, dịch vụ mua vào có phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh hay không.

Bước 4: Kiểm tra điều kiện thanh toán.

Bước 5: Đối chiếu hóa đơn với hợp đồng, phiếu nhập kho, biên bản giao nhận và chứng từ liên quan.

Bước 6: Xác định số thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện để kê khai khấu trừ.

Đặc biệt, chính sách thuế có thể được sửa đổi, bổ sung theo từng thời kỳ. Vì vậy, kế toán cần cập nhật quy định mới trước khi áp dụng vào từng trường hợp cụ thể.

7. Tóm lại

Thuế GTGT được khấu trừ là một nội dung quan trọng trong công tác kế toán thuế. Việc xác định đúng số thuế đầu vào được khấu trừ giúp doanh nghiệp xác định chính xác số thuế GTGT phải nộp và hạn chế các rủi ro khi kê khai.

Kế toán cần nhớ nguyên tắc cơ bản:

Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra - Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ.

Tuy nhiên, để một khoản thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, doanh nghiệp cần kiểm tra đầy đủ các điều kiện liên quan đến hóa đơn, chứng từ, mục đích sử dụng hàng hóa dịch vụ và thanh toán.

Nếu bạn đang làm kế toán thuế, hãy hình thành thói quen kiểm tra hóa đơn ngay khi phát sinh thay vì để đến cuối kỳ mới rà soát. Đây là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để hạn chế sai sót trong quá trình kê khai thuế.

8. Kế toán Mai Đỏ – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong công tác kế toán, thuế

Kế toán Mai Đỏ là nơi chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm thực tế về kế toán, thuế, hóa đơn và chứng từ, giúp kế toán và chủ doanh nghiệp dễ dàng cập nhật quy định, hiểu đúng nghiệp vụ và hạn chế những sai sót trong quá trình làm việc.

Với định hướng đơn giản hóa kiến thức kế toán – dễ hiểu – dễ áp dụng, Mai Đỏ đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc giải đáp các vấn đề thường gặp về kế toán và thuế. Theo dõi Kế toán Mai Đỏ để cập nhật thêm những thông tin hữu ích và hướng dẫn thực tế dành cho người làm kế toán.