5 LỖI KẾ TOÁN DOANH NGHIỆP THƯỜNG GẶP KHI LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH

Báo cáo tài chính là cơ sở phản ánh tình hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Từ năm tài chính 2026, việc lập và trình bày báo cáo tài chính thực hiện theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Vì vậy, kế toán cần kiểm tra kỹ số liệu trước khi lập và nộp báo cáo để hạn chế sai sót.

Dưới đây là 5 lỗi thường gặp mà doanh nghiệp nên lưu ý:

1. Số liệu giữa sổ kế toán và báo cáo tài chính không khớp

Đây là lỗi khá phổ biến khi kế toán chưa thực hiện đối chiếu toàn bộ số liệu trước khi lập báo cáo.

Một số khoản mục cần đặc biệt kiểm tra như:

• Tiền mặt, tiền gửi ngân hàng.

• Công nợ phải thu, phải trả.

• Hàng tồn kho.

• Tài sản cố định và khấu hao.

• Vay và các khoản phải trả.

Số liệu trên báo cáo tài chính cần được kiểm tra, đối chiếu với sổ kế toán và chứng từ liên quan để đảm bảo thông tin được trình bày đầy đủ, trung thực và hợp lý.

2. Ghi nhận doanh thu, chi phí không đúng kỳ

Doanh thu hoặc chi phí phát sinh ở kỳ nào nhưng lại ghi nhận sang kỳ khác có thể khiến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bị phản ánh sai lệch.

Kế toán cần kiểm tra các giao dịch phát sinh gần thời điểm kết thúc năm tài chính, đặc biệt là:

• Hóa đơn bán hàng, cung cấp dịch vụ.

• Chi phí mua hàng, dịch vụ.

• Chi phí trả trước.

• Các khoản phải thu, phải trả cuối kỳ.

Việc lập báo cáo tài chính cần tuân thủ nguyên tắc và phương pháp kế toán phù hợp với bản chất của giao dịch, thay vì chỉ dựa vào thời điểm lập chứng từ.

3. Chưa đối chiếu và xử lý đầy đủ hàng tồn kho, tài sản

Hàng tồn kho hoặc tài sản trên sổ sách nhưng thực tế đã thiếu, hư hỏng, thanh lý hoặc có biến động mà chưa được cập nhật sẽ làm sai lệch số liệu báo cáo.

Trước khi lập báo cáo tài chính, doanh nghiệp nên kiểm tra:

Hàng tồn kho → Tài sản cố định → Công cụ dụng cụ → Khấu hao → Các khoản phân bổ

Việc rà soát này giúp đảm bảo số liệu trên báo cáo phản ánh đúng tình hình tài sản thực tế của doanh nghiệp.

4. Không kiểm tra sự khác biệt giữa số liệu kế toán và nghĩa vụ thuế

Một số chỉ tiêu trên báo cáo tài chính có thể có cách xác định khác với việc xác định nghĩa vụ thuế theo pháp luật thuế.

Do đó, kế toán không nên mặc định rằng số liệu kế toán và số liệu tính thuế luôn giống nhau. Cần thực hiện đối chiếu các khoản doanh thu, chi phí, thuế và các khoản điều chỉnh liên quan trước khi hoàn thiện báo cáo.

Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng quy định việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp với ngân sách nhà nước được thực hiện theo pháp luật về thuế.

5. Bỏ sót hoặc trình bày chưa đầy đủ phần thuyết minh báo cáo tài chính

Báo cáo tài chính không chỉ gồm các bảng số liệu. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hệ thống báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục gồm:

• Báo cáo tình hình tài chính.

• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

• Bản thuyết minh Báo cáo tài chính.

Trong đó, bản thuyết minh có vai trò giải thích thêm các chỉ tiêu trên báo cáo và các chính sách kế toán doanh nghiệp đã áp dụng. Vì vậy, việc chỉ tập trung vào số liệu mà bỏ qua phần thuyết minh có thể khiến báo cáo chưa đảm bảo đầy đủ thông tin cần trình bày.

Doanh nghiệp nên làm gì trước khi hoàn tất báo cáo tài chính?

Trước khi lập và nộp báo cáo tài chính, kế toán nên thực hiện một bước kiểm tra và đối chiếu tổng thể, tập trung vào:

✓ Đối chiếu số dư các tài khoản với chứng từ và sổ kế toán.
✓ Kiểm tra công nợ phải thu, phải trả.
✓ Rà soát hàng tồn kho và tài sản.
✓ Kiểm tra doanh thu, chi phí phát sinh cuối kỳ.
✓ Đối chiếu các khoản thuế và nghĩa vụ liên quan.
✓ Kiểm tra đầy đủ các biểu mẫu và nội dung thuyết minh.

Một báo cáo tài chính chính xác không chỉ phụ thuộc vào việc nhập đúng số liệu mà còn cần đảm bảo tính đầy đủ, trung thực, hợp lý và nhất quán trong cách trình bày.