Quy định mới về sàn dữ liệu: 7 điều doanh nghiệp cần biết”

Từ ngày 25/9/2026, Nghị định 314/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định về hoạt động của sàn dữ liệu, điều kiện tham gia giao dịch cũng như việc niêm yết, giao dịch dữ liệu, sản phẩm và dịch vụ về dữ liệu.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rằng không phải tất cả doanh nghiệp đều phải đăng ký tài khoản hoặc đưa sản phẩm lên sàn dữ liệu chỉ vì Nghị định bắt đầu có hiệu lực. Các yêu cầu cụ thể được đặt ra đối với tổ chức, cá nhân có nhu cầu tham gia giao dịch và đối với dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu được giao dịch trên sàn.

1. Xác định doanh nghiệp có thuộc đối tượng tham gia sàn dữ liệu hay không

Doanh nghiệp trước tiên cần xác định hoạt động của mình có liên quan đến việc cung cấp, mua bán, trao đổi hoặc khai thác dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu trên sàn dữ liệu hay không.

Theo Nghị định 314/2026/NĐ-CP, tổ chức là pháp nhân Việt Nam được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam có thể tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên hiểu ngày 25/9/2026 là thời điểm tất cả doanh nghiệp phải thực hiện một thủ tục đăng ký mới.

2. Kiểm tra nguồn gốc và quyền khai thác dữ liệu

Nếu doanh nghiệp có nhu cầu đưa dữ liệu hoặc sản phẩm dữ liệu lên sàn, cần chuẩn bị hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp, quyền cung cấp, quyền khai thác, quyền sử dụng và quyền giao dịch đối với dữ liệu.

Dữ liệu được đưa lên sàn phải có nguồn gốc hợp pháp; đồng thời các điều kiện, yêu cầu hoặc hạn chế trong việc lưu thông và sử dụng dữ liệu phải được xác định, công bố rõ ràng.

Do đó, doanh nghiệp nên rà soát ngay các tài liệu liên quan đến quá trình thu thập, tạo lập hoặc nhận chuyển giao quyền khai thác dữ liệu trước khi thực hiện niêm yết.

3. Chú ý đến dữ liệu cá nhân và dữ liệu không được phép giao dịch

Doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng với những dữ liệu có chứa dữ liệu cá nhân, dữ liệu hạn chế tiếp cận hoặc dữ liệu thuộc phạm vi bí mật nhà nước.

Nghị định yêu cầu hoạt động trên sàn dữ liệu phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và các quy định pháp luật có liên quan. Dữ liệu có nguồn gốc từ dữ liệu cá nhân chỉ được giao dịch khi đáp ứng các điều kiện về khử nhận dạng và các yêu cầu khác theo pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Doanh nghiệp vì vậy cần rà soát dữ liệu trước khi cung cấp, đặc biệt đối với các tập dữ liệu có thông tin khách hàng, người lao động hoặc đối tác.

4. Chuẩn bị thông tin nếu có nhu cầu niêm yết dữ liệu

Dữ liệu, sản phẩm hoặc dịch vụ về dữ liệu muốn được niêm yết phải trải qua quá trình kiểm tra, đánh giá và thẩm định theo quy định.

Thông tin niêm yết có thể bao gồm:

Tên và loại dữ liệu, sản phẩm hoặc dịch vụ về dữ liệu;
Thông tin về bên bán;
Nguồn gốc, phương thức thu thập, tạo lập và tính hợp pháp;
Đặc tính kỹ thuật và định dạng dữ liệu;
Chất lượng, mức độ chính xác, đầy đủ và cập nhật;
Giá, phương thức thanh toán;
Phạm vi quyền khai thác, sử dụng được cấp.

Bên bán có trách nhiệm kiểm tra thông tin trước khi niêm yết, cập nhật kịp thời khi có thay đổi và chịu trách nhiệm về tính chính xác, hợp pháp của thông tin đã cung cấp.

5. Doanh nghiệp cần có tài khoản giao dịch và tài khoản thanh toán phù hợp

Theo Nghị định 314/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp Việt Nam tham gia giao dịch trên sàn dữ liệu thực hiện đăng ký tài khoản giao dịch thông qua tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên VNeID hoặc phương thức khác do sàn dữ liệu cung cấp.

Bên tham gia cũng phải có tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán hoặc ví điện tử thuộc danh mục được sàn dữ liệu công bố để thực hiện giao dịch. Các giao dịch trên sàn phải được thực hiện thông qua tài khoản giao dịch và tài khoản thanh toán đã đăng ký.

6. Rà soát quy trình quản lý dữ liệu trong doanh nghiệp

Ngay cả khi chưa có nhu cầu đưa dữ liệu lên sàn, doanh nghiệp cũng nên chủ động rà soát cách thức thu thập, lưu trữ, sử dụng và chia sẻ dữ liệu trong nội bộ.

Đặc biệt, doanh nghiệp nên xác định rõ:

Dữ liệu được thu thập từ nguồn nào;
Ai có quyền khai thác và sử dụng;
Doanh nghiệp có quyền cung cấp hoặc chuyển giao dữ liệu hay không;
Dữ liệu có chứa thông tin cá nhân hay thông tin hạn chế tiếp cận không;
Hồ sơ nào có thể chứng minh nguồn gốc và quyền khai thác dữ liệu.

Việc chuẩn hóa các nội dung này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn nếu phát sinh nhu cầu giao dịch hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu trong thời gian tới.

7. Doanh nghiệp nên làm gì trước và sau ngày 25/9/2026?

Doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến dữ liệu nên chủ động thực hiện theo các bước:

Bước 1: Xác định dữ liệu, sản phẩm hoặc dịch vụ về dữ liệu mà doanh nghiệp đang cung cấp hoặc có quyền khai thác.

Bước 2: Rà soát nguồn gốc, quyền sở hữu, quyền khai thác và quyền giao dịch dữ liệu.

Bước 3: Kiểm tra dữ liệu có thuộc trường hợp bị hạn chế hoặc không được phép giao dịch hay không.

Bước 4: Chuẩn bị hồ sơ, thông tin kỹ thuật và các thông tin cần thiết nếu có nhu cầu niêm yết trên sàn dữ liệu.

Bước 5: Theo dõi quy chế hoạt động và yêu cầu kỹ thuật cụ thể của sàn dữ liệu trước khi thực hiện giao dịch.

Kết luận

Ngày 25/9/2026 là thời điểm Nghị định 314/2026/NĐ-CP bắt đầu có hiệu lực, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động của sàn dữ liệu và các giao dịch liên quan đến dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu.

Doanh nghiệp không phải mặc nhiên thực hiện thủ tục đăng ký chỉ vì Nghị định có hiệu lực. Tuy nhiên, nếu có hoạt động cung cấp, niêm yết hoặc giao dịch dữ liệu trên sàn dữ liệu, doanh nghiệp cần chủ động rà soát điều kiện tham gia, nguồn gốc và quyền khai thác dữ liệu, hồ sơ niêm yết, yêu cầu kỹ thuật và các quy định về bảo vệ dữ liệu trước khi thực hiện giao dịch.